هلاخوت گدولوت پديد آورد كه تلاشى بود براى تنظيم موضوعى احكام شريعت يهودى و اتخاذ رأى . پس از وى تا اوايل قرن يازدهم قانون نامه‌هاى مهمى پديد آمدند كه معمولًا جامع نبودند . « 1 » دوم . الفاسى بىشك مهم‌ترين دوران قانون‌نامه‌نويسى در شريعت يهودى دورهء ريشونيم ( سدهء 11 . 16 ) است . مهم‌ترين و ماندگارترين آثار در حوزهء شريعت يهودى در اين دوران پديد آمده‌اند . سرآغاز آثار اين دوره اثر معروف اسحاق ( اهل فاس ، در شمال آفريقا ) ، معروف به الفاسى است . وى در اين اثر از فصل‌بندى تلمود تبعيت مىكند ، امّا گاه مباحث و استدلالاتى را كه به يك رأى شرعى منجر مىشود حذف مىكند . الفاسى با مطرح كردن عقيدهء يكى از دانشمندان بر آن مهر معيار ( هلاخا قاعدهء شرعى ) مىزند . وى با بىتوجّهى به نظر مخالف ، عدم علاقهء خود را به آن نظر نشان مىدهد . « 2 » سوم . راشى و توسافوت در قرن يازدهم ميلادى ، سليمان بن اسحاق معروف به راشى شرحى بر تلمود نگاشت كه اهميتى بسيار يافت . وى كه اهل فرانسه بود در دوره‌اى مىزيست كه مطالعات پيرامون تلمود پس از افول آن در بابل ، در اروپا رواج يافت . توضيحات وى در مكتب درسش پايه‌گذار شرح عظيم تلمود شد . « شرح او ، كه بر يادداشت‌هاى اوّليهء مكتب ربّى گرشوم مبتنى است ، عمدتاً حاصل تسلّط همه‌جانبهء او بر تمام نوشته‌هاى تلمودى ، آگاهى وى از مشكلات شاگردان ، و شيوهء بيان رساى اوست » . « 3 » وى در اين اثر ماهيت و كارايى استدلال‌هاى تلمودى را نشان مىدهد . اثر راشى در آن زمان متن درسى شد و در كنار تلمود قرار گرفت به گونه‌اى كه عملًا رازگشاى تلمود گشت . اثر راشى كه قونطروس ( شرح ) نام گرفته است در حاشيهء متن تلمود به چاپ مىرسد . در همين زمان ، پس از رواج راشى ، عالمان فرانسوى و آلمانى در سده‌هاى 12 تا 14 ميلادى مجموعهء عظيم شرح‌هاى تلمود بابلى را پديد آوردند كه در تلمود در كنار متن گمارا ( تفسير ميشنا ) به چاپ مىرسد . اين شروح كه توسافوت ( به معناى ضمايم ) نام گرفته‌اند در اثر راشى ريشه دارند . آغازگر توسافوت نوهء راشى ، ربنوتام ( ربّى يعقوب بن ميئر اهل رومرو ) است . توسافوت از يك شرح صرف فراتر مىرود . دربارهء تقابل راشى و توسافوت گفته‌اند كه ربنوتام « از گرفتن ايرادات ماهرانه به توضيحات راشى و پيشنهاد راه حل‌هاى بديع لذت مىبرد . . . با اين همه ، خطا است كه بپنداريم در توسافوت چيزى نيست جز تمايل به مجادله يا عشق به بگومگو . . . توسافوت‌نويسان حتى بيش از راشى در پى فهم هلاخا . . . و كشف قياس‌هايى بودند كه حل

--> ( 1 ) . ساختار حقوق يهود ، ديويدام . فلدمن ؛ عدالت كيفرى در آيين يهود ، حسين سليمانى ، ص 95 - 94 ؛ . M . E . , " Codification ofLaw " , EJ . , v . 5 , p . 634 . ( 2 ) . ساختار حقوق يهود ، ص 95 . ( 3 ) . همان مدرك ، ص 96 .